Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc

     

Trong trái tim đa số người Đà Nẵng - độc nhất vô nhị là những thế hệ người Đà Nẵng từng học trung học tập ở tp bên sông Hàn vào nhị thập niên 50, 60 và nửa đầu những năm 70 của vắt kỷ trước, Nguyễn Công Trứ trước hết là một trong những nhà thơ tài hoa.

Bạn đang xem: Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc

*
Nguyễn Công Trứ

Thơ Nguyễn Công Trứ hay với dễ nhớ, dễ dàng thuộc, từ bài bác lục bát Vịnh cây thông mang dư âm ca dao: Kiếp sau xin chớ làm cho người/ làm cây thông đứng giữa trời mà lại reo/ giữa trời vách núi cheo leo/ Ai mà chịu đựng rét thì trèo cùng với thông, cho đến những bài bác thơ hát nói chen chúc chữ Hán, chẳng hạn bài Chữ lỏng lẻo với nào là Thị trên môn chi phí náo/ Nguyệt lai môn hạ nhàn, làm sao là Tri túc luôn thể túc đãi túc hà thời túc/ Tri từ tốn tiện ung dung đãi thanh nhàn hà thời nhàn, nào là vấp ngã kim nhật tại tọa đưa ra địa/ Cổ chi nhân tằng tiên xẻ tọa chi...

Nghe thầy giảng cùng đọc chú giải trong sách giáo khoa về mấy câu thơ chữ nôm ấy, dẫu chưa cảm nhận được không còn ý tứ nâng cao nhưng cũng đầy đủ để hầu như học sinh trung học phát âm nghĩa và thuộc lòng từng chữ từng câu, độc nhất là với hầu hết chữ đông đảo câu nằm trong dạng phân tách tự để đùa chữ kiểu Thị trên môn tiền náo/ Nguyệt lai môn hạ rảnh (theo từ dạng chữ thời xưa thì chữ thị bên trong chữ môn thành chữ náo, chữ nguyệt phía bên trong chữ môn thành chữ nhàn)...

Nghe thầy giảng với đọc chú giải trong sách giáo khoa còn biết thêm rằng, Nguyễn Công Trứ trích dẫn nhị câu bổ kim nhật trên tọa đưa ra địa/ Cổ chi nhân tằng tiên ngã tọa đưa ra trong bài xích tựa kịch bạn dạng Tây sương cam kết của vương vãi Thực Phủ để lấy vào thơ mình, nhưng dường như chẳng mấy ai có ấn tượng gì về cái nguồn gốc Trung Quốc này, chỉ biết toàn bộ đều đến từ hồn thơ Nguyễn Công Trứ và khôn cùng Nguyễn Công Trứ.

Trong trái tim đa số người Đà Nẵng, Nguyễn Công Trứ còn là một ông quan hết lòng bởi vì dân bởi vì nước. Sống nghỉ ngơi vùng duyên hải miền Trung, người Đà Nẵng đương nhiên rất hâm mộ Nguyễn Công Trứ lúc ông biểu hiện tài năng kinh bang tế vắt trên cương cứng vị một doanh điền sứ.

Có thể nói, trong đời làm quan của Nguyễn Công Trứ, đóng góp góp lớn nhất của ông đối với non sông là bằng tư duy kinh tế tài chính hết sức mới lạ so với đương thời - bốn duy triều đình và nhân dân cùng làm cho - đã tổ chức triển khai khai hoang thành công vùng duyên hải miền bắc bộ thuộc các tỉnh tỉnh thái bình và Ninh Bình, lập bắt buộc hai thị xã Tiền Hải/Biển Tiền với Kim Sơn/Núi Vàng.

Xem thêm: Top Những Bài Thơ Hay Về Người Lính Việt Nam Anh Hùng, Bất Khuất

Đặc biệt, trong quá trình thay mặt toàn quốc và cùng toàn nước đánh Pháp trận đầu từ thời điểm tháng 9-1858, bạn Đà Nẵng không chỉ ngưỡng chiêu mộ tài lược thao của Nguyễn Tri Phương khi ông chỉ huy cuộc hành động dưới thực lòng Điện Hải, mà còn thương mến tài thao lược của Nguyễn Công Trứ khi ông vào Đà Nẵng trước đó nhiều năm để khám nghiệm thực địa và lời khuyên với triều đình hàng loạt chiến thuật khả thi nhằm tăng tốc năng lực chống thủ quân sự chiến lược ở khu vực cửa Hàn.

Càng thương yêu hơn lúc biết rằng, ngay lập tức từ đầy đủ ngày thời điểm đầu tháng 9-1858 lịch sử ấy, lúc Nguyễn Công Trứ đã bước sang tuổi 80, ông còn nhiệt huyết xin vua trường đoản cú Đức được vào trận mạc Đà Nẵng mà ông rất nối tiếp địa hình qua chuyến công cán năm xưa, để trực tiếp chống chọi với quân xâm lược phương tây - tất yếu nhà vua cấp thiết nào đồng ý...

Sinh ra và lớn lên ở tp bên sông Hàn, tín đồ viết bài bác này cũng hằng ngưỡng mộ Nguyễn Công Trứ như bao đồng hương Đà Nẵng của mình. Tôi từng ở trong lòng bài xích thơ Vịnh cây thông của ông, cảm thấy được sinh sống đây không hề có chuyện chối bỏ thân phận làm cho người mà hoàn toàn ngược lại là bài xích ca nhập thế, tôn vinh sứ mệnh của giới trí thức sẵn sàng hy sinh vì đại cuộc, chuẩn bị sẵn sàng “chịu rét thân trời”...

Khi đến thăm thánh địa ông sinh hoạt làng Uy Viễn, thị xã Nghi Xuân (tỉnh Hà Tĩnh), tôi đứng ngẩn tín đồ trước cây thông trồng bên mộ để nghĩ về sự dấn thân suốt đời của ông-quan-thi-sĩ Nguyễn Công Trứ. Tôi cũng từng suy ngẫm về triết lý sống của người xưa nói chung, của Nguyễn Công Trứ thích hợp qua nhị câu thơ chữ nôm Tri túc nhân thể túc đãi túc hà thời túc/ Tri đàng hoàng tiện thanh nhàn đãi nhàn hà thời nhàn, từ đó hiểu nhị câu Thị trên môn chi phí náo/ Nguyệt lai môn hạ đàng hoàng như một giải pháp nội vai trung phong hóa nước ngoài cảnh nhằm mục tiêu thể hiện tại triết lý sinh sống biết đủ là đủ/ biết khoan thai là nhàn nhã kia.

Chợ đông trước cửa ồn ã náo nhiệt độ là vậy cơ mà bậc thức giả vị nắm dĩ nhiên triết lý sinh sống biết đầy đủ là đủ/ biết nhàn là nhàn, đề nghị vẫn thấy như trăng đang soi trước cửa ngõ rất thanh nhàn. Nếu bóc rời từng câu nhằm hiểu theo phong cách hai với hai là tư - hễ chợ đông trước cửa ngõ là thấy ồn ào náo nhiệt, chỉ ngóng lúc trăng soi trước cửa new thấy nhàn rỗi - thì đâu thể điện thoại tư vấn là biết rảnh là nhàn/ hóng nhàn lúc nào cho nhàn?

Ngôi trường độc nhất ở Đà Nẵng đang có tên tác giả bài thơ Chữ nhàn hạ là Trường thcs Nguyễn Công Trứ trên địa bàn phường Hòa Phát, quận Cẩm Lệ. Trước năm 1975, Đà Nẵng cũng đã có con đường Nguyễn Công Trứ trên địa phận quận đánh Trà - ni vẫn còn, và bao gồm cả ngôi trường Trung học cung cấp công Nguyễn Công Trứ trên tuyến đường Lê Thánh Tôn (quận Hải Châu).

Xem thêm: Soạn Văn Bài Quan Hệ Từ Lớp 7, Soạn Bài Quan Hệ Từ (Ngắn Gọn)

Sau năm 1975, ngôi trường Trung học phân phối công Nguyễn Công Trứ đổi thay cơ quan tiền Ty giáo dục đào tạo Quảng nam giới - Đà Nẵng - ni là Trường trung học phổ thông Trần Phú. Gần 15 năm thực kiến thiết vụ liên quan đến văn học chữ nghĩa tại một vị trí từng mang tên Nguyễn Công Trứ, tôi càng có đk ngẫm nghĩ về sự việc mẫn cảm người nghệ sỹ của tác giả bài thơ Chữ nhàn với triết lý sống tri túc tri nhàn cực kỳ Nguyễn Công Trứ của ông...